Jos van Beurden: aangrijpend en prachtig!

Op de achterflap een tekst over de ouder wordende trotse eigenaar van een vertaalbureau, John Derks. Teksten van anderen vertalen als levensmissie, dat klinkt niet meteen hemelbestormend. Maar de mededeling van een bericht over de dood van diens nooit gekende moeder maakt wel nieuwsgierig. Ik sla het boek open en lees de eerste alinea. Die vertaaldirecteur leidde steeds een gecontroleerd leven, staat er. Maar ín hem zit een woelende rat – en deze hoofdpersoon gaat op expeditie om dat dier te verdelgen. Daarvoor moet hij zijn leven achterwaarts afleggen. Prachtige alinea.

jos-25april14

Jos van Beurden leest bij de presentatie van mijn roman zijn recensie voor

Ik sla het boek open op een willekeurige bladzijde, pagina 51, en lees hoe de vertaalbureaudirecteur, in zijn zoektocht naar duidelijkheid, houvast en liefde, heftig op de schouder van zijn aftakelende vader tikt en hem om rekenschap vraagt. En in enkele regels staat precies waarover. Maar de vader kan het niet.
Dan volgt er een fascinerend relaas, een biografie heet het, meer een licht- en helderheid brengende zoektocht dan een verdelgingsmissie. Met vragen over de ontwortelende invloed op individuen van kolonialisme, oorlog en al of niet gedwongen migratie. Met indringende vragen over de invloed daarvan op – zeg maar – de tweede generatie.
Een relaas met thrillerachtige elementen. Een Bildungsroman. Een boek, niet zozeer over de regelmatig opduikende faux pas van de moeder van John, alias Martin McGrew, maar over La condition humaine, Het menselijk tekort. Onze nietigheid, ons onvermogen, ons geklungel en de uitnodiging aan de volgende generatie om daar begrip voor op te brengen, te vergeven, ermee te leren leven. Die uitnodiging staat in De Verloren jaren van Martin McGrew zo prachtig, pijnlijk en ontroerend beschreven in meerdere passages:
Tijdens een bezoek van John aan zijn vader, verderop in een stil makende brief, waarin de laatste verantwoording aflegt aan zijn zoon, en op het eind in het verhaal van een vriend van de vader, waarin vaders verweer onderuit wordt gehaald.
Tijdens het lezen speelde soms het oude motto We staan op de schouders van reuzen voor ons door mijn hoofd. Wat was het reusachtige van de mensen op wier schouders de trotse eigenaar van het vertaalbureau stond?
Zijn moeder blijkt een reuzin, een levenskunstenares en vrijdenkster, een vrouw wier kinderen werden afgenomen, omdat zij niet in de pas liep, die tientallen malen tevergeefs bij het weeshuis aanklopte om hen te mogen zien. En de vader, ondanks zijn tekortkoming, was ook een reus met enkele onderscheidingen uit de oorlog, een moedig mens; hij verbond mensen, voelde zich op zijn gemak in gezelschappen.
Met de biografie van Martin McGrew heeft de auteur een prachtig boek geschreven: mooi, beeldend, boeiend, soms onverwacht katholiek, en met op het eind een opvallende onthulling.
Kortom, een prachtig vlechtwerk.

Jos van Beurden is journalist, PhD-onderzoeker aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en moderator/trainer
Naar boven

Een gedachte over “Jos van Beurden: aangrijpend en prachtig!

  1. Pingback: Reacties | Chris Huinder

Uw reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s